Giá trị cốt lõi là gì? 5 cách xây dựng giá trị cốt lõi hiệu quả

Nhiều doanh nghiệp đổ hàng tỷ đồng vào branding, tuyển dụng và đào tạo nhưng không đem lại hiệu quả, khách hàng thì chẳng nhớ nổi thương hiệu là ai. Vấn đề không nằm ở ngân sách mà do doanh nghiệp chưa trả lời được câu hỏi căn bản nhất giá trị cốt lõi là gì? Đây chính là thứ quyết định cách một doanh nghiệp suy nghĩ, hành động và tồn tại trong dài hạn. Trong bài viết này, Eduspace sẽ giải thích chi tiết về giá trị cốt lõi là gì? 5 cách xây dựng giá trị cốt lõi hiệu quả cho doanh nghiệp của bạn.

Giá trị cốt lõi là gì? 

Giá trị cốt lõi (core values) là tập hợp những niềm tin, nguyên tắc không thể thương lượng mà một tổ chức hay một cá nhân chọn để định hướng toàn bộ quyết định và hành vi của mình. Giá trị cốt lõi thực sự phải vận hành như một "bộ lọc" khi đứng trước ngã ba quyết định, doanh nghiệp nhìn vào giá trị cốt lõi để biết mình nên đi hướng nào, ngay cả khi hướng đó khó hơn hoặc tốn kém hơn.

Theo nghiên cứu của Gallup vào năm 2023, các doanh nghiệp, tổ chức có giá trị cốt lõi được sống động trong văn hóa nội bộ ghi nhận mức độ gắn kết nhân viên cao hơn 3,7 lần so với những tổ chức chỉ viết giá trị lên slide PowerPoint. 

Phân biệt giá trị cốt lõi với tầm nhìn và sứ mệnh

Nhiều người nhầm lẫn ba khái niệm này:

• Tầm nhìn (Vision): Bạn muốn trở thành ai trong tương lai - đích đến.
• Sứ mệnh (Mission): Bạn đang làm gì để đến đó - hành trình.
• Giá trị cốt lõi (Core Values): Cách bạn hành xử trên suốt hành trình đó - nguyên tắc.

Nếu tầm nhìn và sứ mệnh có thể thay đổi khi chiến lược doanh nghiệp xoay chuyển, thì giá trị cốt lõi phải bền vững theo thời gian. Google thay đổi sản phẩm liên tục, nhưng "Don't be evil" (nay là "Do the right thing") vẫn là ngọn hải đăng chỉ đường từ những ngày đầu tiên.

Khái niệm giá trị cốt lõi cá nhân

Giá trị cốt lõi cá nhân là những nguyên tắc định hướng quyết định sống của mỗi người từ lựa chọn sự nghiệp, đối tác đến cách phân bổ thời gian.

Nghiên cứu của ĐH Stanford về ra quyết định cho thấy những người có hệ thống giá trị cá nhân rõ ràng đưa ra quyết định nhanh hơn, ít hối tiếc hơn và có mức độ hài lòng với cuộc sống cao hơn so với những người không có. Không phải vì họ có nhiều thông tin hơn mà vì họ có bộ lọc rõ ràng hơn. Ví dụ về giá trị cốt lõi cá nhân:

• Tự do: Ưu tiên sự tự chủ hơn sự ổn định, sẵn sàng thu nhập thấp hơn nếu được làm việc theo ý mình.
• Tác động: Chỉ gắn bó với công việc khi thấy rõ mình đang tạo ra sự khác biệt cho ai đó.
• Học hỏi liên tục: Từ chối những cơ hội không có cơ hội phát triển năng lực, dù lương cao.

Tại sao doanh nghiệp cần giá trị cốt lõi?

Giá trị cốt lõi định hình văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa không phải là thứ bạn "xây dựng" bằng cách tổ chức team building mỗi năm hai lần. Văn hóa là kết quả của hàng nghìn quyết định nhỏ hàng ngày từ cách một quản lý phản hồi email, đến cách xử lý khi nhân viên mắc sai lầm. Giá trị cốt lõi chính là thứ hướng dẫn những quyết định nhỏ đó đi theo một hướng nhất quán.

Giá trị cốt lõi thu hút đúng người, đẩy đi người không phù hợp

Đây là chức năng ít được nói đến nhất nhưng lại quan trọng bậc nhất. Một bộ giá trị cốt lõi được truyền thông rõ ràng sẽ tự động lọc ứng viên: người phù hợp sẽ bị thu hút, người không phù hợp sẽ tự loại mình ra. Kết quả là tỷ lệ nghỉ việc giảm, hiệu suất tăng và đặc biệt  chi phí tuyển dụng giảm đáng kể.

Theo SHRM (Society for Human Resource Management), chi phí thay thế một nhân viên có thể lên đến 50–200% mức lương hàng năm của người đó. Tuyển sai người từ đầu vì không có giá trị cốt lõi rõ ràng để sàng lọc là một trong những lỗi tốn kém nhất mà doanh nghiệp hay mắc phải.

Giá trị cốt lõi tạo lợi thế cạnh tranh bền vững

Sản phẩm có thể bị sao chép. Giá có thể bị cạnh tranh. Nhưng bản sắc và văn hóa thì không thể copy-paste. Đây là lý do tại sao những thương hiệu mạnh nhất thế giới như Apple, Patagonia đều sở hữu những bộ giá trị cốt lõi không thể nhầm lẫn với bất kỳ ai khác.

Ví dụ về giá trị cốt lõi của các tổ chức nổi tiếng

Lý thuyết sẽ rõ hơn rất nhiều khi bạn nhìn vào thực tế. Dưới đây là một số ví dụ đáng để các doanh nghiệp học hỏi:

Google

• Tập trung vào người dùng, mọi thứ còn lại sẽ đến sau.
• Tốt nhất khi không làm điều xấu.
• Nhanh luôn tốt hơn chậm.

Điều đáng chú ý là Google không liệt kê "sáng tạo" hay "đổi mới" như nhiều công ty khác vì với họ, đó là kết quả chứ không phải giá trị. Giá trị cốt lõi của họ là về triết lý vận hành.

Patagonia

• Xây dựng sản phẩm tốt nhất mà không gây hại không cần thiết.
• Sử dụng kinh doanh để bảo vệ tự nhiên.

Patagonia thậm chí từng chạy chiến dịch quảng cáo với slogan "Đừng mua áo khoác này" kêu gọi người tiêu dùng không mua nếu chưa thực sự cần. 

5 cách xây dựng giá trị cốt lõi hiệu quả

Cách 1: Đào sâu thay vì làm lại từ đầu

Một sai lầm phổ biến là doanh nghiệp ngồi phòng họp và "nghĩ ra" giá trị cốt lõi như thể nó là sản phẩm sáng tạo cần được phát minh. Thực tế giá trị cốt lõi đích thực không được tạo ra mà được khám phá. Nó đã tồn tại trong cách bạn vận hành, trong những quyết định tốt nhất bạn từng ra, trong lý do người tài nhất chọn ở lại với bạn.

Cách thực hiện:

• Phỏng vấn những nhân viên lâu năm, trung thành nhất: "Điều gì khiến anh/chị vẫn ở đây?"
• Nhìn lại 5–10 quyết định khó khăn nhất của tổ chức: "Nguyên tắc nào đã dẫn dắt quyết định đó?"
• Phân tích những thời điểm thành công lẫn thất bại: "Lúc làm đúng, chúng ta đang tin vào điều gì?"

Từ đó, bạn sẽ tìm thấy những chủ đề xuất hiện lặp đi lặp lại. Đó chính là nguyên liệu thô của giá trị cốt lõi.

Cách 2: Giới hạn số lượng - Ít nhưng mạnh hơn

Nhiều doanh nghiệp liệt kê 8, 10, thậm chí 12 giá trị cốt lõi. Đây là dấu hiệu của việc chưa thực sự suy nghĩ nghiêm túc.

Chúng ta chỉ nên giữ ở mức 3–6 giá trị. Nếu nhân viên không thuộc lòng và không thể giải thích được giá trị cốt lõi của công ty mình trong 30 giây, chúng sẽ không bao giờ thực sự ảnh hưởng đến hành vi. Và theo khảo sát nội bộ của nhiều tổ chức lớn, khi số lượng giá trị vượt quá 6, tỷ lệ nhân viên có thể nhớ chính xác tất cả giảm xuống dưới 20%.

Cách 3: Viết giá trị cốt lõi theo ngôn ngữ hành động

"Chính trực", "Sáng tạo", "Tôn trọng" nghe rất quen, nhưng vấn đề với những từ này là chúng quá mơ hồ và quá phổ biến. Chúng không nói lên được doanh nghiệp của bạn cụ thể muốn điều đó có nghĩa là gì.

Thay vì viết những câu slogan mờ nhạt như vậy, hãy sử dụng phương pháp hiệu quả hơn như là mô tả giá trị dưới dạng hành vi quan sát được hoặc nguyên tắc có thể kiểm chứng. Khi giá trị cốt lõi được viết theo ngôn ngữ hành động, nhân viên sẽ biết chính xác phải làm gì không cần phải diễn giải hay "đoán ý lãnh đạo".

Cách 4: Kiểm tra "Stress Test" trước khi công bố

Trước khi chính thức hóa bộ giá trị cốt lõi, hãy đặt nó qua bài kiểm tra thực tế:

• Bài kiểm tra 1 - Phản ví dụ: Với mỗi giá trị, hỏi: "Trường hợp nào mà chúng ta sẽ KHÔNG làm điều này?" Nếu không nghĩ ra được ngoại lệ, giá trị đó có thể quá chung chung đến mức không có ý nghĩa phân biệt.
• Bài kiểm tra 2 - Tình huống hóc búa: Tạo ra các tình huống khó, ví dụ: "Khách hàng quan trọng yêu cầu chúng ta làm điều trái với giá trị X. Chúng ta làm gì?" Xem phản ứng của đội ngũ lãnh đạo. Nếu câu trả lời là "còn tùy...", bạn cần làm rõ hơn.
• Bài kiểm tra 3 - Phỏng vấn ngẫu nhiên: Hỏi 5–10 nhân viên ở các cấp khác nhau giải thích giá trị cốt lõi. Nếu mỗi người cho ra một phiên bản diễn giải khác nhau, quá trình truyền thông cần được làm lại.

Cách 5: Sống giá trị cốt lõi

Đây là cách thứ 5 và cũng là điều kiện tiên quyết để 4 cách trên có ý nghĩa. Vì thực tế phũ phàng là lãnh đạo là người đặt ra văn hóa bằng hành vi của mình, không phải bằng những gì họ nói.

Nếu giá trị cốt lõi của công ty là "Chính trực" nhưng CEO nói một đằng làm một nẻo trước mặt nhân viên thì bộ giá trị đó không còn tồn tại nữa.

Điều doanh nghiệp cần làm:

• Lồng giá trị cốt lõi vào quy trình đánh giá nhân sự: Không chỉ đánh giá KPI, mà còn đánh giá mức độ nhân viên thể hiện giá trị cốt lõi trong công việc hàng ngày.
• Khen thưởng những hành vi thể hiện giá trị: Chia sẻ câu chuyện thực tế trong nội bộ về những lần giá trị cốt lõi được sống động.
• Xử lý nghiêm những vi phạm giá trị: Ngay cả khi người vi phạm là nhân viên xuất sắc về mặt hiệu suất. Đây là bài kiểm tra thực sự về độ nghiêm túc của tổ chức với giá trị của mình.

Những sai lầm phổ biến khi xây dựng giá trị cốt lõi

Để tránh đi vào vết xe đổ, đây là những lỗi điển hình nhất:

• Copy giá trị của công ty khác: Giá trị cốt lõi phải là "của bạn" sao chép từ Google hay Apple chỉ tạo ra vỏ bọc, không tạo ra thực chất.
• Xây dựng theo kiểu top-down hoàn toàn: Chỉ lãnh đạo cấp cao quyết định rồi công bố xuống, bỏ qua tiếng nói của nhân viên sẽ tạo ra sự xa cách và thiếu cam kết.
• Không cập nhật theo thời gian: Giá trị cốt lõi cần bền vững, nhưng cách diễn đạt và áp dụng cần được xem xét lại khi tổ chức phát triển qua các giai đoạn khác nhau.
• Thiếu cơ chế thực thi: Giá trị chỉ sống được khi được lồng vào quy trình tuyển dụng, đánh giá, khen thưởng chứ không phải chỉ để treo trên tường.

Tổng kết

Nhìn lại toàn bộ hành trình, giá trị cốt lõi là gì không còn là câu hỏi mơ hồ nữa mà là tập hợp những nguyên tắc không thể thương lượng - thứ giúp doanh nghiệp ra quyết định nhất quán, xây dựng đội ngũ trung thành và tạo ra bản sắc không thể bị sao chép. Bài viết này là lời giáp đáp cho câu hỏi giá trị cốt lõi là gì? 5 cách xây dựng giá trị cốt lõi hiệu quả. Eduspace xin kính chúc doanh nghiệp của bạn luôn thành công với những giá trị cốt lõi đã xây dựng nên.